Sosyal Fobi Nedenleri ve Tedavisi

31
Bu makeleyi Ortalama 6 dakikada okuyabilirsiniz.

Sosyal Fobi Nedenleri

Sosyal fobi, tanım olarak topluluktan çekinme ya da rezil olma gibi hissiyatların yoğun biçimde yaşandığı durum için kullanılmaktadır. Psikoloji olarak sosyal anksiyete bozukluğu şeklinde tanımlanabilir. Birçok farklı duyguyu hem bir topluluğun arasında hem de değerlendirilme kaygısıyla özdeşleştirdiklerinde olumsuz bir ruh haline bürünebilirler. Çoğu zaman toplumun silik ya da geri planda gördüğü karakterlerdir.

Sosyal fobi tanımını yaparken pek çok unsurun söz konusu olabileceğini belirtmeliyiz. Çünkü birisi ya da birileri tarafından değerlendirilmek, eleştirilmek, yadırganmak gibi çok yönlü bir ölçüt söz konusu olacaktır. Aslında işin içerisine giren sosyallik ile doğru orantılı bir fobi olduğu söylenebilir. Toplumdan izole yaşamayı tercih eden ve toplu aktivitelerde bile girişken olmayan kişiler için güncel bir teşhistir. Yalnızca rezil olmak gibi durumları ise kapsamaz.

Örneğin topluluğun bulunduğu bir ortama girmek ve herkesin bir an için kendisine bakacağını hissetmek bile ciddi bir problem doğurabilir. Kimilerinde bu durum utanma ile daha baskın şekilde gözlemlenir. Kimisi içinse heyecanlanma ya da rezil olma durumu söz konusu olur. Aynı durum topluluk dışında karşı cinsle de yaşanabilir. Sosyal fobisi olanlar için ikili ilişkiler kurmak ve yürütmek normalinden çok daha zor ve imkânsızdır. Birçok kişide etkileri aşırı terleme, kızarma, kalp çarpıntısı, nefes düzensizliği olarak saptanmıştır.

Sosyal Fobi Neden Olur?

Sosyal fobi nedenleri arasında yetiştirilme tarzı büyük bir öneme sahiptir. Ancak bunun tahmin edilenden çok daha ciddi bir psikolojik sorun olduğu hesaba katılmalıdır. Bazı kişilerde sosyal fobi oluşmasının sebebi daha önceden yaşanmış travmatik bir olay olabilir. Çünkü toplum içerisinde küçük düşmüş ya da gülünç bir duruma düşmüş olan bireylerin o anlık psikolojisiyle bunu uzun yıllar üzerinden atamadığı görülmüştür.

Çoğu insan sosyal fobi durumuyla karşı karşıya kalan birisini gördüğünde yaptığının saçma, gereksiz veya yanlış olduğunu söyleyerek karşı tarafa telkinde bulunur. Oysa bunların herhangi bir anlamı yoktur. Bilhassa insanların büyük çoğunluğu sosyal anksiyete bozukluğu olduğunun bilinicindedir ve onlara da en az o kadar gereksiz gözükmektedir. Fakat bu durumun önüne geçemezler ve doğal olarak sosyal fobi katlanarak artan bir yapıya bürünür.

  • Genetik

Aile yapısında olan bir durumun çocuklara yansıması gayet olağandır. Bu yapısal olarak girişken olamamak için önemli bir faktördür. Ancak yetiştirilme tarzı burada daha da önemli bir noktayı temsil eder.

  • Aile Yapısı

Aile yapısının durumu ve çocuğun yetiştirilme tarzı sonraki sosyal hayatını belirleyen unsur olacaktır. Burada yetiştirilme tarzıyla beraber kişisel gelişim aynı kefede değerlendirilebilir. Çocuğuna hata yapma payı bırakmayan, her zaman kontrol eden ve kontrolcü yapıyı çocuğun hayatının her adımı için uygulayan aileler ciddi sorunların merkezinde gösterilebilir. Hatta anne ve babanın ayrı olduğu durumlarda sosyal fobi oluşma riski daha da artabilir.

  • Gelişim

Serotonin gibi beyin kimyasallarının az ya da çok salgılanması, beynin amigdala ismi verilen kayıt merkezinin sürekli olarak olumsuz düşünceyi sinir hücrelerine iletmesi sebep olarak görülebilir.

  • Çevre Davranışları

Çevre davranışlarında da çıkış noktası aile olur. Aslında burada ailenin ciddi bir biçimde etkili bir öğretici yapısı vardır. Çevresel faktörlerin geri kalanını incelerken ise çocukluk döneminde yaşanmış azarlamalar, kızmalar, aile içi kavgalar, ailenin verdiği reaksiyonlar ve çevredeki diğer insanlardan duyulan sözler önem teşkil eder.

  • Fiziksel Anılar

Bir çocuğun çelme takılarak düşürülmesi bile bilincinde kötü bir sosyal fobi sebebi olarak konumlanabilir. Bunun dışında tartaklanması, dövülmesi, şiddete maruz kalması, sözlü taciz, cinsel istismar gibi boyutu fark etmeksizin tüm şiddet unsurları sosyal fobi nedenleri arasında sayılır.

  • Çekingenlik

Çekingenlik yukarıda görülen tüm faktörleri içerisine alan ana bir gruptur. Özellikle insanların çekingen olmasında rol oynayan bazı önemli temel taşlar olduğu düşünülmektedir. İlk kız arkadaş için reddedilme ya da ilk arkadaşla edilen kavga sebebiyet verebilir. Bazen küçük yaşta küçük düşme, utanma ya da topluk nazarında eleştirilme gibi durumlardan kaynaklanabilir.

Sosyal Fobiyi Tetikleyen Unsurlar

Sosyal fobi oluşması için bazı geçmiş anılar ciddi bir şekilde karşınıza çıkabilir. Çünkü yaşadığınız o an ile geçmiş arasında bir bağ kurmanız mümkündür. Dolayısıyla utanma, küçük düşme, rencide olma gibi durumlar burada sık sık gözlemlenir.

  • İkili ilişkiye başlamak
  • Eleştiri almak
  • Yadırganmak
  • Şaka yapılması
  • Sınav stresi
  • Bir topluluğa konuşma ya da sunum yapmak
  • Göz göze gelmek
  • İlgi çekmek
  • İsmen seslenilmesi
  • Yüksek mertebede kişilerle konuşma
  • Topluluk önünde bir şey yapmak
  • Yeni insanlarla tanışmak
  • Telefonda biriyle konuşmak
  • Toplu organizasyonlara katılmak
  • Alışveriş yapmak ya da alışveriş sorunlarıyla uğraşmak
  • İtiraz etmek
  • Hakkını aramak
  • Birinin izlemesi
  • Yemek yeme ve içme esnasında toplum içinde bulunmak

Sosyal Fobi Nasıl Yenilir?

Group of beautiful teens at concert at summer festival

Sosyal fobi olarak adlandırılan durumun her insanda bir parça olduğu öngörülüyor. Bu kimi zaman bir topluluk önünde konuşma yaparken ortaya çıkarken kimi zaman bir market sırasına girerken görülebiliyor. Yani teorik anlamda sosyal fobi için nitelendirilebilecek herhangi bir referans sınırı yok. Yüz kızarmasından aşırı terlemeye kadar uzanan geniş bir belirtiyle ortaya çıkar ve her bireyde farklı seviyelerde görülebilir.

Yeni arkadaş edinmeyi bile imkânsız kılan durumlarla karşı karşıya kalınabildiği gözlemlenmiştir. Sosyal fobiyi yenmek için bir takım davranışlarınızı kontrol altına almanız ve bir psikolog ile görüşmeniz önerilebilir. Hangi davranışlarınızın bu tip bir soruna sebebiyet verdiğini ise doğru analiz etmeniz gerekir.

Genellikle insanlarla ilişkilerinizi yönetirken merkezci tavrı ortada tutmak pek çok sorunu çözecektir. Örneğin yemekhaneye girdiğinizde yemek yiyen insanlar tamamıyla hareket ettiğiniz için size dönüp baktıkları için bir tehdit unsuru doğmamaktadır. Ayrıca topluluk önünde konuşma yaparken hata yapma lüksüne sahip olduğunuz duygusunu kendinize aşılayabilirsiniz.

Yine yeni insanlarla tanışırken gözlerinin içerisine bakmanız ve sohbet etmek için bir konudan söz etmeniz abes bir durum olmayacaktır. Burada kendi özgünlüğünüzü ve uzman ya da ilgili olduğunuz konuları açarak bu durumu ekarte edebilirsiniz.

Sosyal fobisi olan insanların bu duruma karşı aldıkları önlemler arasında topluluğa girmemek çözüm olarak görülmemektedir. Daha doğrusu toplumdan kaçmak ve izole yaşamak daha büyük bir sorunu beraberinde getirebilir.

Sosyal Fobi Tedavisi

Sosyal fobi tedavisi diye bir algının oluşması mümkün değildir. Çünkü bu bir psikolojik sanrı olarak insanın kendi beyninde yarattığı hadiselerden birisidir. Dolayısıyla bununla yaşamaya alışmak ve buna uygun önlemler almak daha uygun bir tanım olacaktır. Yüzleşerek bu durumu geride bırakabileceğinizi söyleyebiliriz. Çünkü sosyal fobisi olanlarda bu durumla yüzleşmeden yıllar boyunca yaşamak gayet olasıdır. Bu durumda da sosyal fobiyi yenmek için aşağıdaki adımları atabilirsiniz.

  • Tek başınıza veya yakın bir tanıdığınızla toplu bir ortamda bir şeyler yiyebilir veya içebilirsiniz.
  • Toplu bir organizasyonda birkaç kişiyi arayarak plan yapın.
  • Mağazada alışveriş yaparken mutlaka görevliyle konuşun ve bilgi paylaşın.
  • Çevrenizdeki insanlarla yaptıkları ya da yapmayı düşündükleri planlar hakkında sohbet açın.
  • İlginiz olan bir konuya dair kursa yazılın. (Gitar, bilgisayar vb)
  • Sokaktan geçen insanlara adres ya da çevreyle ilgili sorular sorun.
  • Düşündüklerinizi açıkça söylemek için alıştırmalar yapın.
  • Sürekli konu açmak ya da sürekli susmak yerine konunun gidişatına göre sohbet etmeye çalışın.
  • İnsanlara karşı gülümseyin ve onlara selam vererek halini hatırını sormaktan çekinmeyin.

Sosyal fobiyi yenmek için ikili ilişkiler başta olmak üzere genel anlamda toplumdaki rolünüzü arttırmanız gerekir. Bazen sohbet ederek bazen göz göze gelerek bunu başarmanız mümkün. Ancak bu süreç çok uzun bir zaman dilimini kapsayacaktır.

Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir