İshal Belirtileri, Nedenleri ve İyi Gelen Şeyler

44
Bu makeleyi Ortalama 6 dakikada okuyabilirsiniz.

İshal ciddiye alınması gereken bir sağlık sorunudur ve özellikle çocuklarda ciddi sonuçlara neden olabilir. Sulu dışkılama, dışkı miktarında artış veya dışkılama sıklığında artma gibi durumlar ishal olarak kabul edilir. İshal sorunu olan kişiler günde 250 gramdan fazla dışkılar ve bunun en az %70’i sıvı haldedir. Çok ağır vakalarda ise hastalar günde 13-14 litre kadar sıvı kaybedilebilir. Bir günde üç ve daha fazla sulu dışkılama ishal olarak tanımlanır. İshal sorunu 5 yaşından küçük çocuklar arasında ölüm nedenleri arasında ikinci sırada yer almaktadır. Bu sağlık sorunu ciddiye alınması gereken bir durumdur ve özellikle iki yaşından küçük çocuklarda ölüme yol açabilecek kadar tehlikelidir. İshalle birlikte oluşan aşırı su kaybı nedeniyle özellikle bebeklere bol su verilmesi gerekir. 1 hafta içinde geçmeyen ishal durumunda mutlaka doktor kontrolü gerekir.

İshal Belirtileri Nelerdir?

• Sıvı dışkılama

• Acil dışkılama isteği ve büyük tuvaletini tutamama

• Fazla dışkılama

• Susuzluk

• Bulantı ve kusma

• Ateş yükselmesi

• Halsizlik

• Karın bölgesinde ağrı ve gaz

Bu belirtiler ishalin şiddetine göre sıralanabilir. Az miktarda sıvı kaybı yaşanmasıyla susuzluk ortaya çıkar. Bu durumda vücut ağırlığının ortalama %4’ü kaybedilmiştir. Orta derecede sıvı kaybedilmesi halinde ise ağızda kuruma, idrar miktarında azalma, huzursuz bir ruh hali görülür. Kaybedilen sıvı, vücut ağırlığının %7-8’i kadardır. Fazla sıvı kaybedilmesinde ise belirtiler şiddetlidir ve vücut ağırlığının yaklaşık %10’u kadar sıvı kaybı vardır.

İshal Hangi Durumlarda ve Kimlerde Tehlikelidir?

• Bebeklerde ishal ortaya çıktıktan sonra beslenmek istemezler.  En az iki defa kusanlar, 6-7 defa sulu dışkılayan ve 1 yaşından küçükler çok fazla sıvı kaybeder. Bu bebekler daha fazla risk altında olurlar.

• 5 yaşından küçük çocuklarda orta derece veya şiddetli ishal

• Kanla karışık ishal

• İki haftadan uzun süreli ishal durumu

• Karın ağrısına neden olan, kilo kaybı gibi genel hastalıkla ilintili ishal;

• Az gelişmiş ülkelere seyahat edenlerde ishal görülebilir. Bunun nedeni; parazit gibi alışık olmadıkları enfeksiyonları kapma olasılıkları daha yüksektir.

• Yiyecek hazırlayan kişilerin bu sağlık sorununu başkalarına bulaştırma olasılığı daha yüksektir.

• Hastane ortamında, çocuk bakım, geriyatrik veya rehabilitasyon merkezlerinde ishal.

İshalin Nedenleri

5 yaşından küçük çocuklarda ishal sorunun yaklaşık %40’ına Coronavirusler neden olmaktadır. İshal rahatsızlığının birçok nedeni vardır. Bunlar arasında magnezyum veya C vitamininin fazla alınması da bulunur. İshal, kalın bağırsağın (kolon) yeterince sıvı emmemesi nedeniyle meydana gelir. Tüketilen yemekler kalın bağırsağa varmadan önce sindirilmiş olarak sıvı durumdadır. Kalın bağırsak, suyu emerek geriye kalan malzemeyi yarı katı bir hale getirir. Kalın bağırsağın zarar görmesi halinde su emilmesi engellenir ve sulu dışkı meydana gelir.

İshale neden olan en etken faktör ise viral enfeksiyon veya bakteriyel toksinlerdir. Sağlıklı olan bir kişi viral bir enfeksiyonun vücuduna girmesiyle ishal olduysa birkaç günde, en fazla bir haftada iyileşir. Buna karşın sağlık sorunları olan veya kötü beslenen kişilerde ishal ciddî su kaybına yol açabilir ve tedavi olunmadığı takdirde hayati tehlike oluşturabilir.

İshalin nedenleri arasında birçok ciddi hastalıkta bulunmaktadır. Bu hastalıklar; kolera, dizanteri, botulizm veya Crohn hastalığı gibi kronik bir duruma işaret edebilir. Apandisit sorunu olan kişilerde genelde ishal olmasa da apandis patlamasının sık görülen bir belirtisidir.

İshal Tedavisi (İshale Ne İyi Gelir)

Gerekli şekilde dengelenmiş elektrolitlerle vücudun sıvı oranı korunmalıdır. İshalin her türü ve hatta dizanteri için dahi bu en uygun tedavidir. Elektrolitle dengelemeden bol miktarda sıvı tüketmek elektrolit dengesizliğine neden olabilir ki, bu ender durumlarda ölümcüldür (su zehirlenmesi).

• Düzenli şekilde sık ve küçük öğünler şeklinde yemek yenmeli.

• Özellikle çocuklarda sıvı kaybı tehlikeli olabilir ve damardan sıvı verilmesi gerekebilir.

Oral rehidrasyon terapisi : Ağız yoluyla bir şeker veya tuz çözeltisi almak şeklinde olur.

Opioitler : Enfeksiyon nedeniyle oluşan ishal için opioit ve türevi ilaçlar alınmamalıdır, çünkü hastalığın süresini artırırlar.

• Loperamide (Imodium olarak da bilinir) en fazla kullanılan ishal ilacıdır. Diğer ilaçlar ise; Lomotil, Motofen, kodein; paregoric, afyon suyu ve morfin.

Antibiyotikler : Şayet ishal sorununun altında yatan nedeninin bir bakteri olduğundan şüpheleniliyorsa ve kişi tıbben hastaysa antibiyotik kullanımı gerekebilir. Parazit kaynaklı ishal sorununda da uygun antibiyotikler gerekebilir. Antibiyotikler belirtilen süreler dışında kullanılmazlar çünkü ishalin nedeni nadiren bakteriyeldir ve fazla kullanımları bağırsak florasını bozup ishalin daha da kötüleşmesine neden olabilir.

Beslenme düzenlemesi : Çölyak hastası olan kişiler buğday içerikli ürünlerden kaçınmalıdır. Spastik kolon sendromu olan kişiler ise ishalin nedeni olan gastrokolik reflekse aşırı tepkiyi azaltmak için diyetlerini değiştirebilirler. Çözünür lifli gıdalar tüketmek, süt ürünleri yerine pirinç ve soya ürünleri kullanmak, posalı (çözünmeyen) lif oranı yüksek olan meyve ve sebzeleri yerken dikkatli olmak, düzenli ve küçük öğünler yemek bu sağlık sorununa yardımcı olur.

• Uzak durulması veya en aza indirilmesi gereken yiyecekler: Kırmızı et, yağlı veya kızartma yemekler, süt ürünleri, çikolata, alkol, kahve, asitli içecekler (özellikle sorbitol içerenler) ve suni tatlandırıcılar. Yapılan klinik araştırmalarında spastik kolon sendrom hastalarının yağlara, çözünmeyen liflere ve früktoza aşırı hassasiyeti olduğunu göstermiştir.

• Hijyen ve izolasyon hastalığa neden olan virüslerin yayılmasını engeller.

• Çinko desteği alınması halinde ishalin süresini %25 kısalırken miktarı da %30 azalır.

Çocuk ve Bebeklerde İshale Ne İyi Gelir?

Çocukların ishal olması durumunda sıvı kaybını karşılamak için su ve sulu içecekler verilmelidir. Ayran, meyve suyu, çorba verilebilir. Fakat anne sütü dışında başka besin kullanmayan bebekler, daha fazla emzirilmelidir. Şayet bebek içebiliyorsa, suyu kaynatıp soğuttuktan sonra bebeğe verebilirsiniz. Bebeğin beslenmesine mutlaka devam edilmelidir. Anne sütü içen bebekler, daha sık aralıklarla emzirilmeli, anne sütü almayan bebeklerde ise beslenme ishal sorunundan önceki gibi devam ettirilmelidir.

Ek besin almaya başlamış en az 6 aylık bebeklerde ise püre, yoğurt ve et gibi besinler verilebilir. Öğün sayısı arttırılabilir. Ayrıca ishal için bazı risk faktörleri de bulunmaktadır. İlk 6 ay anne sütü dışında besin alma ve biberonla beslenme gibi faktörler ishalli hastalıklara yakalanma ihtimalini arttırır. Bunların dışında hijyene de önem verilmelidir. Tuvaletten sonra eller mutlaka sabunlanmalı ve kirli sular kullanılmamalıdır.

İshale İyi Gelen Yiyecekler

İshal süresince kafein, alkol, baharatlı gıdalar, süt ürünleri, yağlı gıdalar ve yüksek oranda lif içeren gıdalardan uzak durulmalıdır. İshale iyi gelen yiyecekler arasında muz, düşük lifli pirinç, elma püresi, patates çorbası, bal, zencefil, sarımsak, havuç, keçiboynuzu, kepek, limon suyu ve ekmek ilk sıralarda gelmektedir.

Pirinç : İshal olunduğunda dışkının sertleşmesini sağlamak ve normale döndürebilmesi için düşük lifli, bağlayıcı gıdaların tüketilmesi önerilmektedir. Beyaz pirinç düşük lif içeriğiyle bu kategoride yer alır ve ishali bastırmak için kullanılabilir.

Muz : Hafif ve sindirimi kolay olan muz ishal sorununa iyi gelen yiyecekler arasındadır. İshal döneminde kaybedilen potasyum, muzda bol miktarda bulunur.

Elma Sirkesi : Doğal bir antiseptik özelliği taşıyan elma sirkesi bağırsakların ve tüm sindirim yolunun temizlenmesine yardımcı olur. Ayrıca elma sirkesinin içeriğinde bulunan “pektin” maddesi dışkının sertleşmesini ve ishalin hafiflemesini sağlayabilir.

Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir