İrritabl (Hassas) Bağırsak Sendromu Belirtileri

140
Bu makeleyi Ortalama 7 dakikada okuyabilirsiniz.

  • İrritabl (hassas) bağırsak sendromu dünya genelinde sık görülen bir hastalıktır. Günümüzde görülme sıklığı erişkin insanlarda % 15-20’lere kadar ulaşmıştır.
  • Uzun yıllar devam eden ve kronik hale gelen bir rahatsızlıktır.
  • Bağırsak rahatsızlıkları içinde doktora en sık müracaat etmeye sebep olan rahatsızlıkların başında gelir.
  • Hastalık, nervöz kolon, spastik bağırsak, spastik kolon, spastik kolonmüköz kolit, spastik kolit ve huzursuz bağırsak gibi değişik isimlerle anılmaktadır. Ancak Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi iltihabi hastalıklarla karıştırılmamalıdır.

İrritabl bağırsak sendromu, dolgunluk ve şişkinlik hissi, karın ağrısı, anormal bağırsak hareketleri (zaman zaman ishal veya kabızlık) gibi belirtilerin birlikte görüldüğü bir tablodur. (Tıp dilinde belirti ve bulguların bir arada olmasına sendrom denir.) Dışkılama sonrasında karın ağrısı ve şişkinlik hissi bir miktar rahatlar veya tamamen geçer.

Gerçek anlamda bir hastalık değildir (bulaşıcı hastalıklar gibi kişiden kişiye geçmez, ameliyat ile tedavi edilmez). Bu hastalığın biyolojik veya organik (somut) herhangi bir nedeni yoktur. Hayatı tehdit etmez ama hastaların günlük yaşam kalitesini bozabilir.

İrritabl (Hassas) Bağırsak Sendromu Nedir?

Bağırsağın iç yüzünü kaplayan örtü (mukoza) tabakasındaki sinir uçlarının aşırı hassas olması neticesinde bu sinirlerin kontrol ettiği bağırsak kas tabakası normalden daha çok aktif hale gelmektedir. Bu durumda bağırsak içerisinde sindirilmiş olan gıdalar normalde olması gerekenden fazla bir şekilde uyarılar oluşturur. Bağırsaklarda aşırı kasılması sonucunda hareketsizlik ve kabızlık ortaya çıkabildiği gibi, bağırsak hareketlerinin artması ile ishal sorunu da gelişebilir. Her iki durumda da kramp tarzında karın ağrısı meydana gelir. Fiziksel tıkanıklık (obstrüksiyon) olmamasına rağmen kişilerde kramplar ve buna bağlı fonksiyonel (işlevsel) tıkanıklıklar gözlemlenebilir.

İrritabl (Hassas) Bağırsak Sendromunun Belirtileri

Bu sendromun belirti ve bulguları sadece bağırsaklar ile sınırlı değildir. Hastalık tüm sindirim sistemini etkilemektedir. Tüm sindirim sisteminde aşırı bir duyarlılık oluşur. Hastaların bir çoğunda eşlik eden mide ve yemek borusu şikayetleri de olabilir.

İrritabl bağırsak sendromu olan hastalar kabızlık veya ishal, bazen de her ikisinin birlikte olduğu (zaman zaman kabızlık, zaman zaman da ishal) belirtiler yaşarlar. Buna ek olarak genellikle karın sol alt tarafında olan keskin olmayan veya kramp tarzında ağrılar, aşırı gaz çıkarma, acil dışkılama ihtiyacı, dolgunluk ve şişkinlik hissi, geğirme, midede yanma gibi şikayetlere neden olabilir. Mukuslu (sümüksü yapışkan salgılı) dışkılama bu sendromun bir belirtisi olabilir. İrritabl bağırsak sendromunda hiçbir zaman kanlı dışkılama olmaz. Kanın görülmesi başka bir hastalığın var olmasını düşündürür ve tetkik edilmesi gerekir.

Hastadan hastaya değişmekle beraber irritabl bağırsak sendromunun (İBS’nin) önemli belirtilerine genel olarak açıklarsak;

Karın Ağrısı : Keskin olmayan veya kramplar şeklinde karın ağrısı meydana gelir. Bu belirti sürekli değildir ve belirli aralıklarla ortaya çıkar. Bu aralıkların süresi hastaya göre değişir. Karın ağrıları sıklıkla yemek yendikten hemen sonra ya da dışkı ihtiyacından hemen önce ortaya çıkar. Gaz çıkarılması veya tuvalet ihtiyacının giderilmesi ile bir miktar rahatlama hissedilir.

Gaz : İBS hastaları, normal kişilerin sindirim sistemine göre daha fazla gaz üretmeseler de gaz bağırsaktan çıkamadığı için normal bireylere göre daha fazla rahatsızlık yapar. Genellikle yemeklerden sonra başlayarak gün boyunca bağırsaktan gürültülü sesler gelmesi, karın bölgesinde şişlik ve giysilerin rahatsız etmesi gibi durumlar ile devam eder.

Şişkinlik : Aşırı duyarlı olan sinirler ve tam olarak anlaşılamayan mekanizmalar, refleks yolu ile bağırsağın kas tabakasında, gevşemeye sebep olur. Bu nedenle bağırsak içinde birikenler gevşek karın duvarı olanlarda (özellikle bayan hastalar) gerginlik ve ağrıya neden olur.

Yapılan klinik çalışmalar, irritabl bağırsak sendromu olan hastaların, normal bireylere göre aşırı gaz üretmediklerini ortaya koymuştur. İrritabl bağırsak sendromu olan hastaların sindirim sistemlerinin aşırı hassas olmaları sebebiyle gaz olayına çok duyarlı oldukları belirlenmiştir.

Bağırsak Alışkanlığı Bozukluğu : İshal veya kabızlık İBS hastalarında en sık görülen belirtilerdir. Bazı hastalarda zor veya katı dışkılama ile kendini gösteren kabızlık sorunu oluşur. Bazı hastalarda ise sıklıkla acil dışkılama ihtiyacıyla birlikte cıvık kıvamlı dışkılama ile kendini gösteren ishal oluşur. Bazı hastalarda ise hem ishal hem de kabızlık olur. Kabızlık ve ishal sorunları yer değiştirebilir. İBS’li bazı hastalarda, sık dışkılama isteği veya acil dışkılama ihtiyacı ile birlikte kramp tarzında ağrılar olur, fakat rahat dışkılayamaz. Dışkılama sonrası ise ağrıda azalma olur.

Mukuslu Dışkılama : İrritabl barsak sendromlu hastaların dışkılarında sıklıkla beyaz renkli veya berrak mukus (sümüksü yapışkan salgı) görülür.

Ağrılı Adet Görme : Bazı jinekolojik rahatsızlıklar bu sendromun semptomları ile birlikte görülebilir. İBS’li birçok kadın pelviste (leğen kemiğinde, kasıklarında) ağrı sebebiyle kadın doğum hastalıkları uzmanına muayene olmaktadır. İBS’li hastalarda adet dönemi esnasında bağırsak semptomlarında önemli şiddetlenmeler görülebilir. Bazı kadın hastalarda İBS şikayetleri ile birlikte cinsel ilişki sırasında ağrı, huzursuzluk gözlenebilir.

Bazen bağırsak enfeksiyonlarından sonra İBS’ye benzer bir tablo ortaya çıkabilir ve enfeksiyon tedavi edilmiş olsa bile şikayetler aylarca sürebilir.

İBS, ruhsal bir sağlık sorunu değildir. Ancak; depresyon, endişe, aşırı sinirlilik gibi ruhsal sorunu olan kişilerde biraz daha sık görülmektedir. Ateş, kanama, kilo kaybı, sürekli ağrı yakınmaları yoktur. Bu belirtilerin bulunması başka sağlık sorunları olduğunu gösterir.

İrritabl Bağırsak Sendromu Teşhisi

Bu sendromun doğru teşhisi için detaylı anlatılmış bir hastalık öyküsü ve doktor tarafından yapılan fizik muayene şarttır. Şikayetlerin başka nedenlerden (bağırsak iltihabı, kanser, divertikülit gibi) kaynaklanmadığını göstermek için yani altta yatan herhangi bir organik bozukluk olmadığını ispat için bir dizi test yapılması gerekir.

Doktor öncelikle kan (tiroid, paratiroid hastalıklarının ayırıcı tanısı için), idrar ve dışkı (bulaşıcı hastalıklar, kanama araştırması için) testler ister. Çıkan testler sonrasında bağırsağın iç yüzeyini örten tabakanın bir cihaz ile incelenmesini isteyebilir. Böylelikle altta yatan bir kanser, divertiküler hastalık, iltihabi bağırsak hastalığı gibi organik bir nedenin olup olmadığını kesinleştirmiş olur. Bu nedenle hastanın şikayetlerine göre kolonoskopi veya  sigmoidoskopi  yapılması gerekebilir. Yine benzer şeklide bağırsağın çalışması ve uzunluğu hakkında bilgi sahibi olmak için ilaçlı kalın bağırsak filmine (kolon grafisi) ihtiyaç duyulabilir. Bağırsak içindeki dışkının ilerlemesi ve bağırsağın çalışması hakkında bilgi sahibi olmak için kalın bağırsak geçiş testine ve anal manometriye (makat basıncı ölçümüne) gere görülebilir. Bazı hastalarda bu şikayetlere neden olan süt intoleransını ayırt edebilmek için solunum testi gerekebilir.

İrritabl Bağırsak Sendromu Tedavisi

Hastalığı Tanımak : İrritabl bağırsak sendromunu tanımak tedavi sürecinin ilk aşamadır. Rahatsızlığın hayatı tehdit eden önemli bir sağlık sorunu olmadığının anlaşılması, huzursuzluk ve stresi azaltmak suretiyle problemi genellikle çözer. Kanser gibi ciddi hastalıklarla herhangi bir bağı bulunmamaktadır.

Fiziksel Aktivite : Fiziksel egzersizlere başlanması stresin yarattığı gerginliği azaltır ve bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar. Fiziksel egzersiz programına başlamadan önce doktordan görüş alınmalıdır. Her hastanın yaşına ve sağlığına uygun bir egzersiz programı yapması gerekir. Azar azar başlanarak egzersiz oranı ilerleyen dönemlerde giderek artırılır. Egzersizler sırasında meydana gelebilecek nefes darlığı, göğüs ağrısı gibi sorunların oluşması durumunda acil olarak bir doktor ile görüşmek gerekir.

Diyet Önerileri : Hafif ve orta derecedeki yakınmalarda diyet yapılmasıyla birlikte hastalık tedavi edilebilir. Bazı gıdalarda bulunan katkı maddeleri bu sendroma neden olabilir. Bu ürünler kişiden kişiye değişen oranlarda etkili olduklarından bazı hastalarda şikayetleri artırır ve bunun sonucunda ishale ya da kabızlık sorunlarına neden olabilir. Lifli gıdaların azar azar arttırılması İBS tedavisinde yardımcı olur. Turunçgiller ve keten tohumu dışkıyı yumuşatıp krampları azaltabilir. Tahıllar ve kepek bağırsak içindeki suyu emerek ishal yakınmalarının azalmasını sağlayabilir. Fakat bazı hastalarda bol lifli gıda tüketilmesi rahatsızlık yaratabilir.

Psikolojik Destek : Altta yatan ruhsal bozukluk varsa (panik atak, depresyon, anksiyete) bunun tedavisi ve psikoterapi faydalı olur.

Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir