Guatır Hastalığı Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

43
Bu makeleyi Ortalama 5 dakikada okuyabilirsiniz.

Guatr Nedir?

Guatr, boyundaki tiroid bezinin şişmesi ve büyümesi olarak tanımlanır. Tiroid bezi, nefes borusunun ön kısmında bulunur. Bu bezin temel olarak görevi, büyüme ve metabolizmayı düzenleyen hormonların üretilmesi ve salgılanmasıdır.

Nadiren de olsa, tiroid bezinin genişlemesi kanserden kaynaklanır ve guatr hastalığı yerine tiroid kanseri teşhisi konulur. Ülkemizde guatr hastalığına ilk kez önemli şairlerimizden Tevfik Fikret‘in yakalandığı bilinmektedir.

Şişkinlik derecesi ve guatr tarafından üretilen semptomların seviyesi hastaya bağlıdır. Bazı hastalarda şişme miktarı küçüktür ve fark edilmez. Bazı hastalarda ise trakeayı gerçekten daraltan ve nefes alma sorunlarına neden olan ciddi şişlikler meydana gelebilir.

Günümüzde en çok karşılaşılan basit guatr olarak bilinen, iltihaplanma içermeyen ya da tiroid işlevine zarar vermeyen, semptom üretmeyen ve genellikle belirgin bir nedeni olmayan guatr türüdür. Zehirli guatr, toksik veya iç guatr olarak da tanımlanır. İltihaplanma ve su toplanması şeklinde görülür. Zehirli olmayan guatr ise normal ve düşük tiroid seviyelerinde olur. Genelde bağışıklık sisteminde sorun olan kişilerde meydana gelir. Son olarak yaygın guatr türü tüm tiroid bezlerine yayılmış halidir.

Guatr Nedenleri

İyot yetersizliği dünya genelinde guatrın başlıca sebebidir, ancak söz edilen iyot tuzdan alınan iyot değildir. İyotun bitkisel gıdaların içerisinde tutarsız olarak bulunması nedeniyle, vegan diyetleri yeterli miktarda iyottan yoksun olabilir. Guatr hastalığına yakalanma oranları; deniz ürünleriyle, iyot bakımından zengin topraklarda yetiştirilen bitkisel gıdalarla beslenenlerde ve inek sütünün fazla tüketildiği bölgelerde çok daha düşüktür.

Tiroid bezinin, metabolizma hızını düzenleyen gerekli hormonları üretebilmesi için iyot gerekir. Gelişmekte olan ülkelerde guatrın başlıca nedeni otoimmün hastalıktır. Aile öyküsünden kalıtsal olarak aktarılmış, 40 yaş üzerindeki kadınlar daha fazla guatr riski altındadır.

Hipotiroidizm, tiroid bezinin zayıflaması ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Tiroid bezi az seviyelerde tiroit hormonu ürettiği için şişmeyi sağlayacak daha fazla hormon üretecek şekilde uyarılır. Bu durum genellikle; vücudun bağışıklık sisteminin kendini açtığı ve tiroid bezinde iltihaplanmaya neden olan bir sağlık sorunu hashimoto tiroiditinden kaynaklanır.

Hipertiroidi de guatr hastalığının bir nedeni olabilir. Çok fazla tiroid hormonu üreten fazlasıyla aktif bir tiroit bezi, graves hastalığının bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Ayrıca vücudun bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olan ve tiroid bezine saldırarak şişmesine neden olan bir otoimmün bozukluktur.

Guatra neden olan faktörleri sıralayacak olursak;

• Nodüller

• İyot eksikliği

• Kara lahana, ıspanak, soya fasulyesi, ve yer fıstığı gibi ürünlerin çok fazla tüketilmesi.

• Genetik yatkınlık, yani aile bireylerinden birinde hastalık olması sizde de olma ihtimalini doğuracaktır.

• Tiroid kanseri

• A vitamini eksikliği

• Kortizon türü bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların kullanılması.

• Sigara kullanımı iyot emilimini engellediği için en önemli etkenler arasındadır.

• Hormonal değişiklikler; ergenlik, menopoz ve gebelik tiroid fonksiyonlarını etkileyebilir.

• Tiroidit enfeksiyonundan kaynaklanan iltihaplanma.

• Lityum içerikli psikiyatrik ilaçlar tiroid işlevini etkileyebilir.

• Radyasyon tedavisinin boyun bölgesinde yapılması guatra sebebiyet verebilir.

Guatr Belirtileri

Çoğu guatr vakası belirti göstermemektedir. Herkesin bildiği gibi, en kötü hastalık grubu herhangi bir belirti göstermeden, sinsice ilerleyenlerdir. Çünkü en ufak bir belirti bile kişiye hastalık hakkında fikir vererek, doktora gitmesini sağlar. Guatr hastalığında görülen en yaygın belirtiler :

• Önlenemeyen kilo alımı

• Öksürük ve ses kısıklığı

• Nefes alıp verirken zorlanma

• Yutma sorunu

• Ağır vakalarda solunum güçlüğü

• Boğaz bölgesinde meydana gelen şişlik

• Boyunda ağrı

• Çabuk yorulma ve halsizlik

• Ciltte kuruluk hissi

• Horlama

• İştahsızlık

• Saç dökülmesi

• Adet düzensizliği

• Hipertiroidizm türündeki belirtiler; aşırı aktif tiroid, sinirlilik, çarpıntı, hiperaktivite, terleme artışı, aşırı ısı duyarlılığı, iştah artışı, yorgunluk, saç dökülmesi ve kilo kaybı gibi belirtilere neden olabilir.

• Guatrol hipotiroidizmin türündeki vakalarda; düşük aktiviteli tiroid, kabızlık, soğuk intolerans, unutkanlık, kişilik değişiklikleri, saç dökülmesi ve kilo verme gibi semptomlar görülebilir.

Guatr Hastalığından Korunma Yolları

Guatr hastalığı, sofra tuzuna eklenen iyotun yeterli miktarda tüketilmesi yoluyla önlenebilir. İyot eksikliği, özellikle vegan diyetlerinde az miktarda mineralin bulunmasına neden olduğu için guatr hastalığını tetiklemektedir. Sağlıklı ve doğru beslenmek için her tür minerali almak fazlasıyla önemlidir. İkinci önemli nokta ise kesinlikle sigara kullanımından ve özellikle dumanından uzak durmaktır. Sık sık hormon seviyelerini kontrol ettirmek ve ani değişimlerden haberdar olmak işe yarayabilir.

Guatr Tedavisi

Guatr teşhisinde öncelikle fiziki muayene yapılmaktadır. Hastalığın belirtilerinden birkaç tanesini bir arada görüp, guatrdan şüphe edildiğinde endokrinoloji  uzmanına gidilmelidir. Uzman doktor hastanın tiroid ve  hipofiz bezlerinden salgılanan hormonları ölçmek için hormon testi, kan alarak antikor testi yapabildiği gibi boğazdaki durumu görmek için de ultrason muayenesi isteyebilmektedir.

Guatrın tedavi süreci semptomlara göre değişebilir. Guatrın küçük ve tiroid fonksiyonunun normal olduğu vakalarda tedavi genellikle önerilmemektedir. Düşük tiroidin (hipotiroidizm) neden olduğu vakalarda ise tedavide tiroid hormonunun sentetik bir replasmanı yapılır. Sentetik tiroksin dozajı, hormon seviyelerinin eski haline geldiğini gösterene kadar hızlandırılır.

Aşırı aktif tiroid vakalarında, hormon düzeylerini yavaş yavaş azaltan thionamid tabletleri gibi anti-tiroid ilaçları kullanılarak, aşırı hormon üretimine karşı ilaç tedavisi uygulanır. Aşırı hormon üretimini yavaşlatmak için radyoaktif iyot kullanımı, aynı zamanda hipertiroidizm için bir tedavi seçeneğidir.

Boyun bölgesindeki şişliğin boyutunu azaltmak için uygulanan cerrahi işlemler, guatrın solunum ya da yutma güçlüğü gibi ciddi semptomlara neden olduğu vakalarda kullanılmaktadır. Tiroidektomi operasyonu tiroid bezinin bir bölümünü çıkarmak için genel anestezi altında yapılır. Guatr ameliyatı esnasında hasta tamamen uyutulur, süresi ise duruma göre değişiklik göstermekle beraber ortalama yarım saat ile bir buçuk saat arasında sürmektedir.

Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir