Enflasyon Çeşitleri ve Endeksleme Yöntemi

233
Bu makeleyi Ortalama 5 dakikada okuyabilirsiniz.

Dil bilgisel olarak, kelime kökeni Fransızca olan enflasyon halk ağzında ise; hayat pahalılığı, yaşam pahalılığı diye adlandırılmaktadır. Enflasyonun anlam bilgisi ise; üretilen malların ve satın alınabilen hizmetlerin toplamıyla, dolanımda bulunan para miktarının arasında ki açığın çok fazla olmasıdır.

Enflasyon sebebiyle paranın alım gücü düşer. Enflasyon oranına göre yıl içerisinde 1 dolara satın alınan bir ürün diğer yıl enflasyon artışına göre 1.04 e mal olabilir. Bir ürün almak için daha fazla paraya ihtiyaç duyulduğundan paranın değeri düşer. Peki insanları alım gücünü etkileyen enflasyonun oluşma nedenleri nelerdir? Ekonomistler bu konuda birçok neden gösterir. İşte bunlardan bazıları;

Talep enflasyonu;

Hızlı büyüyen ekonomilerde görülen bir hipotezdir. Mal ve hizmete talep artışı sebebiyle ortaya çıkar. Talep hacmine piyasanın yetişememesinden kaynaklanır.

Maliyet Enflasyonu;

Şirketlerin üretim maliyetlerinin artması ile ortaya çıkan bu enflasyon, üretilen ürünlerin fiyatlarının artmasına sebep olur.

Para Enflasyonu;

Ekonomide bulunan aşırı arz sebebiyle ortay çıkan şey arz edilen unsurun değerinin düşmesi demektir. Eğer arz edilen şey paraysa bu da her şeyin fiyatının yükselmesidir.

Enflasyonun Türleri;

Deflasyon; Enflasyon teriminin tam tersi olan deflasyon, fiyat seviyesinin genel düşüşünün adıdır. Genellikle ekonomik krizde ortaya çıkar. Tüketiciler alımı durduğu için üreticiler yatırım yapmayı bırakır. Bunun neticesiyle de işsizlik arttığından, harcama azlığı ekonomiyi yavaşlatmaktadır.

Hiperenflasyon; Türkçe karşılığı yüksek enflasyondur. Paranın piyasada çok fazla olmasından kaynaklı oluşan bir enflasyondur. Bazı durumlarda bu enflasyon, bir ülkenin parasal sisteminin bozulmasına yol açabilir.

Stagflasyon; Ekonomik durgunluğun ortaya çıkardığı yüksek işsizlik sebebiyle ortaya çıkmaktadır. Özellikle sanayileşmiş ülkelerde ortaya çıkan bu enflasyon; ekonomi durgun olmasına rağmen fiyat artışları devam etmektedir. Bu da ortaya kriz çıkartmaktadır. Enflasyonun yükselişi, ücretlerle aynı oranda olursa bu büyüyen bir ekonominin göstergesidir.

Enflasyon İçin Endeksleme Nedir?

Anlam bilgisi olarak fiyat veya vergi geliri gibi parasal faktörlerle genel fiyat düzeyinde ileriye veya geriye yönelik bağlantı kurulmasıdır. Daha açıkça bir durumun başka bir duruma bağlanmasıdır. Bir kişinin maaşını herhangi bir şeye endekslemesi, onun maaşıyla ocak ayında aldığı ürünü, yıl sonunda da aynı maaşla o ürünü alması demektir. Endeksleme, ekonomide enflasyonun ortaya çıkardığı faturaları düzenlemek veya bertaraf etmek için başvurulan bir sistemdir. Yalnız çok iyi endekslenmiş bir ekonomi bile ortaya çıkan bu maliyetlerden kurtulamamaktadır.

Eğer enflasyonun maliyetine karşı endeksleme yapılırsa; enflasyon inertial duruma gelir. Yani endeksleme Hiperenflasyon ortadan kaldırırken, atıl enflasyonun ortaya çıkmasına sebep olur. Endeksleme üzerine bir başka görüş ise yaygın olan endekslemenin enflasyonla mücadeleyi azaltmasıdır.

Haliyle enflasyonla mücadelenin azalması ileride daha büyük krizlere yol açmaktadır. Endeksleme enflasyona bir çare gibi düşünülse de aslında çare olmayabilir. Enflasyonu ortadan kaldırma gibi bir etkisi de yoktur. Enflasyon tahlillerinde ve mücadele programlamaları değişik noktaları değişik etkilere sahip olan, spesifik bir konudur.

Enflasyon Hakkında Bilinmeyenler ve Merak Edilenler

Enflasyon kelimesi, Fransızca kökenli olup “inflation” kelimesinden türemiştir. Türk Dil Kurumu’na göre: “Para şişkinliği, gereğinden fazla artış, pahalılık.” anlamlarına gelir. Son dönemlerde sıklıkla dile getirilen enflasyon terimi ekonomi derslerinde de öğrencilerin karşısına çıkmaktadır. Herkesçe duyulsa da anlamı tam olarak bilinmeyebilir. Genel bir ifadeyle enflasyon; fiyatların artış gösterdiği buna karşın paranın değerinin düştüğü durumu ifade eder ki bu durum çok ciddi ekonomik sıkıntılara yol açabilir. Enflasyon genellikle nüfusa oranla kaynaklarının kıt olduğu ülkelerde görülmektedir. Çıkış nedeni her ülkede farklılık gösterebilir. Çünkü her ülkenin refah düzeyi ve ekonomik gelişmişliği aynı değildir. Enflasyona sebep olan bazı durumlar söz konusudur.

Enflasyon Nasıl Ortaya Çıkar?

Enflasyonun nasıl ortaya çıktığı sorusu, akademi ve bilim dünyasında genel hatlarıyla 2 türlü enflasyon çeşidi olarak ele alınmaktadır: Talep enflasyonu ve maliyet enflasyonu. Enflasyonun daha çok nedenlerine bakacak olursak şunlar söylenebilir:

  • Yapılan harcamalar, toplam gelirin üzerine çıktıkça bütçe açığı meydana gelir. Bir ülkede insanların yaptığı harcamaların toplamı, toplam geliri aşıyorsa enflasyon açığa çıkar.
  • Üretimde kullanılan girdilerin fiyatlarındaki artış, maliyeti de artırmaktadır. Maliyeti artan ürünün piyasadaki satış fiyatı da artacağından talebi azaltır. İnsanlar ürün veya hizmeti alıp almama konusunda tekrar tekrar düşüneceğinden piyasada durgunluk oluşacaktır.
  • Üretim yapan firmaların bazı nedenlerden dolayı üretimi durdurması veya azaltması sonucunda firmalar talepleri karşılayamaz hale gelir. Az üretilen mal için değer artışı olacak, aynı paraya önceden beş tane alınan ürün, sonrasında iki alınır olacaktır. Bu da enflasyonun ortaya çıkışını gösteren bariz nedenlerindendir.
  • Bir ülkede ihracat çalışmaları ithalat çalışmalarından az ise o ülke için dış ticaret açığı kaçınılmazdır. İthalatı yapılan ürünlerin fiyatındaki artış sonucu ülke de ithalat için çokça para ayıracağından enflasyon baş gösterecektir.
  • Bir ülkede çalışan işçilerin her ne kadar karlı işler yapılmasa da maaşlarına yapılan zam, işverenler için tehlike oluşturabilir. Bu durumda zammı karşılamak için şirket maliyeti ve ürün fiyatları artacaktır. Bu durumda ortaya çıkan enflasyon türü de ücret enflasyonudur.
Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir