Disleksi Nedir? Neden Olur Belirtileri ve Teşhisi

122
Bu makeleyi Ortalama 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Disleksi, bir çeşit öğrenme güçlüğü sorunudur ve erken yaşlarda ortaya çıkmasına rağmen genellikle okula yeni başlayan çocukların okuma güçlüğü yaşaması ile anlaşılır. ‘Okuma, heceleme ve yazma becerilerinde oluşan nörogenetik kökenli bir farklılık’ olarak ta bilinen disleksi, öğrenme bozukluğu sorunu olan bir kişinin sözcükleri veya sayıları işlemekte zorlanması durumudur. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, disleksi yaygınlığı %5 ila %15 gibi çok yüksek bir görülme oranına sahiptir. ‘Dahilerin Hastalığı’ olarak ta tanımlanan bu sağlık sorunu, okuma ve yazma öğrenmenin ciddi derecede bozulması ile karakterizedir. Disleksi problemi olan çocuklar yeterince zeki ve öğrenmeye hevesli olsalar bile okumayı öğrenmekte zorluk yaşarlar. Disleksi bir hastalık değildir, doğumsal bir sağlık sorunudur ve çoğu kez ebeveynlerin genlerinden geçmektedir.

Disleksisi sorununa sahip olan kişiler aptal, geri zekalı veya tembel değildir. Birçoğu, ortalama ya da ortalamanın üstünde bir zekâya sahiptirler ve öğrenme sorunlarının üstesinden gelmek için çok çalışırlar. Bazı Nobel ödül almış bilim insanı, politikacı, sanatçıların hayatlarının bir bölümünde bu rahatsızlık ile karşı karşıya kaldıkları bilinmektedir. Bu ünlü isimler arasında arasında, Albert Einstein, Charles Darwin, Thomas Edison, Graham Bell, Mozart, Agatha Christie, Goethe, Jules Verne, Hemingway ve Napoleon bulunmaktadır.

Disleksi Neden Olur?

Yapılan araştırmalar, bu rahatsızlığın beynin bilgi işleme biçiminden dolayı meydana geldiğini göstermiştir. İleri görüntüleme cihazları ile yapılan beyin taramaları, disleksisi olan insanların bir şey okudukları esnada disleksi olmayan insanlara kıyasla beynin farklı bölümlerini kullandıkları saptanmıştır. Ayrıca bu sonuçlar, okuma esnasında disleksi olan kişilerin beyinlerinin etkin çalışmadığını göstermiştir. Bu nedenle disleksi olan kişilerde okuma eylemi yavaş ve zor bir iş gibi görünür.

Disleksideki en başlıca sorun, konuşmanın temel sesleri olan (örneğin, “bat” daki “b” sesi bir fonemdir) fonemleri tanımakta problem oluşturmasıdır. Bu nedenle disleksi olan kişilerde o ses için harf simgesi ile harf simgesi arasında bağlantı kurmak ve sesleri sözlerle harmanlamak mücadeledir. Bu, kısa, tanıdık kelimeleri tanımayı veya daha uzun sözcükleri seslendirmeyi güçleştirir. Bu sebeple disleksisi olan kişilerin sesli ses çıkarması çok zaman alır. Disleksi’nin diğer nedenlerini sıralayacak olursak;

• Beyin Hasarı

• Algısal nedenler

• Dilsel nedenler

• Nörolojik nedenler

• Genetik, kalıtımsal nedenler

• Yapısal farklılıklar

• Bellek bozuklukları

• Yarıküre arası iletişim sorunları

• Görsel algılama, işitsel algılama

Disleksi Belirtileri Nelerdir?

Okuma bozukluğu, okuma hızının çok düşük seviyelerde olması ile karakterizedir. Okuma bozukluğu sorunu olan çocuklar genellikle metni okumak için diğer çocukların iki katından üç katına veya daha fazlasına ihtiyaç duyarlar. Okuma becerisinin yavaş olması, özellikle okunan cümleleri okurken, okumanın ne olduğunu anlamada güçlük yaşanır. Bireysel harfleri karşılık gelen seslerle ilişkilendirmek çok yavaş olur ve böyle durumlarda sıklıkla hatalar yapılır.

 

Disleksi Teşhisi

İzole okuma bozukluğu, yazım denetimi bozukluğu ve disleksinin teşhisinin koyulması oldukça karmaşıktır. Aşağıda yer alan adımlara göre teşhisi koyulabilmektedir.

Teşhisin Sağlanması : Teşhisin yapılabilmesi için okuma ve yazma performanslarının ortalamanın altında olması gerekir. Okul döneminde, çocuğun öğretmeninden okuma ve yazma yeteneği konusunda raporlar alınmalıdır.

Eşzamanlı Bozukluklar : Bu tür sorunları olan ergenlerde intihar girişimleri diğer ergenlere göre 3 kat daha fazladır. Depresif sorunların oranı da iki kat daha fazla olmaktadır.

Psikiyatrik Bozukluk : Çocuğun kronik hastalıkları, bilişse yeteneği ve psikososyal işlevsel seviyesi gözlemlenmelidir.

Disleksi Tedavisi

Disleksi problemi olan çocukların bir çoğu özel sınıflarda okuma ve yazma yetilerini geliştirebilmektedir. Bu tür sınıflarda ders veren öğretmenler çocuğun hem psikoloğu hem de doktoru olurlar. Dil terapisti olarak da bilinirler.

Tedavi sürecinin başlangıcında bozukluğun tanımlanması, ailelere danışmanlık yapılması ve öğretmenlere danışmanlık yapılması gereklidir. Daha sonra uygulanacak yöntemler, disleksinin seviyesine ve psikolojik semptomlara veya eşzamanlı bozukluklara bağlıdır. Hiperaktive bozukluğu veya dikkat eksikliği olan bir disleksi hastası da DEHB için ilaç tedavisi uygulayarak okulun içindeki ve dışındaki öğrenme yeteneklerini artırabilir. Disleksi tedavi sürecinde yapılması gerekenler;

• Bozukluk hakkında bilgi verilmesi

• Eşzamanlı bozuklukların ve herhangi bir zihinsel belirtinin tedavisi

• Düzenli okuma desteği

• Bireysel imla desteği

Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir