Difteri Korunma Yolları, Nedenleri ve Tedavisi

85
Bu makeleyi Ortalama 6 dakikada okuyabilirsiniz.

Difteri Hastalığı (Kuşpalazı) Nedir?

Genellikle 2-6 yaş arası çocuklarda görülen difteri; boğaz, bademcik, burun ve deride görülen, Corynebacterium diphtheriae adındaki bakterinin yol açtığı, iltihaplanma ile seyreden bir hastalıktır. Boğaz ve bademciklerde ağrılara sebebiyet verene hastalıkta, söz konusu bölgelerde beyaz veya gri renkli tabakalar meydana gelir. İnsandan insana öksürük, hapşırma veya konuşma esnasında solunum yoluyla bulaşabilmektedir.

Hastalığın seyri kişinin yaşına veya bağışıklık sisteminin ne kadar güçlü olduğuna göre değişkenlik göstermektedir. Kesin teşhisi mikrobiyolojik testlerle konulan difteri, Sağlık Bakanlığı’na bildirilmesi zorunlu bir hastalıktır. Sadece insanda hastalığa neden olan difteri basili, solunum yoluyla bulaşabildiği gibi, derideki açık yaradan da doğrudan geçebilmektedir. Özellikle sıcak iklimi olan ve az gelişmiş ülkelerde, hastalığın deri lezyonları vasıtasıyla yayıldığı bilinmektedir.

Az gelişmiş ülkelerde daha çok çocuklarda görülen kuşpalazı, gelişmiş ülkelerde daha ileriki yaşlarda rastlanmaktadır. Uzmanlar bu durumun sebebi olarak; aşı ile kazanılan bağışıklığın ileriki yaşlarda koruyuculuğunu yitirmesi olarak yorumluyor. Bu duruma bağlı olarak özellikle Avrupa ülkelerinde, yetişkin bireylerde aşının yinelenmesi uygulamasına geçilmiştir. Difteri çok nadir olarak görülen bir hastalıktır. Ülkemizde, Sağlık Bakanlığı’na verilen raporlara göre en son 2011 yılında difteri vakası görülmüştür.

Difteri Hastalığının Türleri

Kuluçka (inkübasyon) dönemi 2-4 gün arasında olan bu hastalık, bakterinin yerleştiği yere göre türlere ayrılmaktadır. Tanısı için mikrobiyolojik testler kesin çözüm sunmaktadır. Halk arasında en yaygın olarak bilinen boğazda oluşan difteridir. İç veya dış organlarda meydana gelebilen hastalığın klinik seyri türüne göre değişkenlik gösterebildiği gibi, hepsinin aynı anda görüldüğü vakalar da bulunmaktadır. Kulakta, dudak kenarlarında, göz kapağında, göz konjonktivasında meydana gelen difteri hastalığının en yaygın görülen çeşitleri ve özellikleri şu şekildedir;

Boğaz ve Bademcik Difterisi

En çok görülen difteri türüdür. İştahsızlık, halsizlik, nefes almada zorluk çekme ve boğaz ağrısı gibi belirtiler olan bu türde, lenf bezlerinde irili ufaklı büyümeler meydana gelir. Bu şişliklere “boğa boynu” görünümü adı verilir. Bakterinin boğaza yerleşmesinde yaklaşık 24 saat sonra difteri zarları oluşmaya başlar. Bu zarlar ilerleyen zamanlarda büyür ve kalınlaşır. Gri – beyaz tabaka haline gelen zar bir süre sonra o kadar büyür ki tedavi edilmediği taktirde kişi yutkunurken veya nefes alırken diliyle baskı uygulamak zorunda hisseder.

Teşhis konulup ilaç tedavisine başlandıktan yaklaşık 7-10 gün içerisinde bakteri büyük ölçüde azalacaktır. Bu süreçten sonra nekahat dönemi başlar. Orta şiddetli vakalarda hastanın dinlenme süresi daha uzun sürer. Bunun yanında sıklıkla kalp ritminde ve sinir sisteminde bozukluk gibi semptomlar görülür. Bu süreçte hastanın doktor kontrolünde olması şarttır. Tedaviye geç kalınan ileri vakalarda ise yüksek ateş ve koma durumları görülür. 1 hafta sonrasında ise hasta hayatını kaybedebilmektedir.

Burun Difterisi

Burun akıntısı ile başlayan bu tür ilk dönemlerinde sıradan soğuk algınlığı ile benzerlik göstermektedir. Akıntı ilk zamanlar berraktır, daha sonra kanlı veya cerahatlı olabilir. Tek taraflı veya her iki burun deliğinde de meydana gelebilen bu tür, üst dudağın tahriş olmasına da yol açar. Burun difterisinin teşhisi yaşanılan belirtilerin başka hastalıklarla benzerlik göstermesinden dolayı gecikebilir. Bu duruma bağlı olarak da bulaştırıcılık oranı yüksektir.

Gırtlak (Larinks) Difterisi

Klinik belirtileri fazlasıyla benzerlik göstermesinden dolayı boğaz difterisi ile ayırt edilmesi güçtür. Gırtlakta meydana gelen difteri; ses kısıklığı, dudaklarda morarma ve havlama şeklinde öksürük ile karakterizedir. Difteri basili ilerleyip hava yollarını tamamen işgal ettiğinde, kaburga kemiklerinin dahi sıkıştığı ve nefes alırken ıslık çalar gibi ses çıkarıldığı görülür.

Difteri Hastalığının Nedenleri

Difteri hastalığına Corynebacterium diphtheriae adı verilen bir bakteri sebep olur. Halk arasında bilinen tabir ile anlatacak olursak, hastalık vücuda mikroplar aracılığıyla girmektedir. Bu bakteriler genellikle boğaz bölgesine yerleşebildikleri gibi vücudun başka bölgelerini de tutabilirler.

Kana geçmeyen Corynebacterium diphtheriae bakterileri bulundukları yerde üreyip çoğalarak, iltihaplanmaya neden olur. Hastalık fark edilmediği taktirde boyundaki lenf bezleri şişer ve ağrı oluşturur. Tedaviye geç kalındığında ise nefes darlığı ve kalp çarpıntısı gibi ciddi durumlar ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle difteri (kuşpalazı) eski zamanlarda oldukça korkutucu ve ölümcül hastalıklar sınıfında yer almıştır.

Difteri Hastalığının Belirtileri

Hastalığa neden olan bakteri vücuda yerleşip aktif olduktan sonra, ilk olarak yüksek ateş meydana getirir. Bakterinin yol açtığı iltihap hastada baş ağrısı, yorgunluk, halsizlik gibi belirtilerin yaşanmasına sebep olmaktadır. Lenf bezlerinde görülen ağrılı şişlikler de difteri hastalığından şüphe edilmesini sağlayan belirtilerdir.

En çok karşılaşılan türü boğaz veya bademcik difterisidir. Bu bölgede iltihaptan kaynaklanan beyaz veya gri tabaka bir süre sonra nefes almada güçlük yaratır. Hasta ilk zamanlarda grip olduğunu zannedebilir. Yine burun içine yayılan difteri türünde de nefes almak güçleştiği için ilk akla gelen nezle durumudur.

Difteri Hastalığından Korunma Yolları

Bakteriyel ve viral hastalıkların tamamında en etkili korunma yöntemi aşıdır. Bebeklerde bir yaşını doldurmadan önce difteri aşısı yapılır. Daha ileriki dönemlerde de 4 yaşına kadar her sene bu aşılar rutin olarak, toplamda 5 doz halinde yapılmaktadır. Son derece ciddi bir hastalık olması nedeniyle, eğer genel halk sağlığında görülme sıklığı artmış ise, hekimler herkesin belirli periyodlarla muayene olmasını ve gerekiyorsa aşıların yinelenmesini isteyebilir.

Difteri Aşısı Ne Zaman Yapılır?

Difteri hastalığının tek başına aşısı bulunmamaktadır. Tetanoz, boğmaca ve difteri üçlü aşısı olarak karma şekilde uygulanmaktadır. DTaP olarak isimlendiren bu karma aşı, doğum ve 6 yaş arasında 5 doz şeklinde uygulanmaktadır. 2 aydan küçük olan bebeklerde aşının uygulanması önerilmemektedir. Aşı sonrasında hafif ateş, halsizlik ve uygulanan bölgelerde ağrı gibi yan etkiler görülebilir.

Bunlar genel olarak meydana gelen yan etkiler olduğu için korkulmamalıdır. Fakat tedbiri elden bırakmamak gerekir ve olası alerjik durumlara karşı da muhakkak doktora haber verilmelidir. Difteri ve tetanoz aşısı bazı durumlarda ikili karma aşı olarak da uygulanabilmektedir. Aşının içeriği yaşa göre farklılık gösterir. Erişkin tip tetanoz aşısı ise 8 yaş üzeri çocuklarda uygulanmalıdır. Ölüme varan bir hastalık olan difterinin, aşısının bulunmasıyla birlikte günümüzde görülme oranı yok denecek kadar azalmıştır.

Difteri Hastalığının Tedavisi

Difteri hastalığına yakalanan kişilerin tedavileri hastane ortamında yapılmaktadır. Ev ortamında tedavi uygulamaya çalışmak hem hasta için hem de yakınları için tehlikeli olacaktır. Tedavi sürecinde en önemli aşama bol bol yatak istirahatidir. Uzmanlar en az 2 hafta yatak istirahati önermektedir. Hastalık vücutta iltihap oluşturduğu için antibiyotik kullanımına başlanır. Doktor antibiyotik ilaçları verebildiği gibi genellikle daha çabuk etki etmesi adına serum uygulanmasını önerir.

Hastanın yakınında bulunan veya ona temas edenlerden boğaz kültürü alınarak, bulaşma durumu kontrol edilir. Bunların dışında yine tedavi sürecinde bağışıklık sistemini güçlendirici gıdalar tüketilmelidir. Boğaz difterisinde nefes darlığı semptomu görülebildiği için hastanın çok fazla ve ani hareketlerden kaçınması istenir. Gırtlakta meydana gelen difteri türünde ise hastaya soğuk buhar uygulanır. Hastanın boğazından gelen iltihaplı tabaka ağız kenarlarından silindikten sonra peçete imha edilmelidir.

Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir