Damar Sertliği Belirtileri, Teşhisi, Tedavisi

79
Bu makeleyi Ortalama 6 dakikada okuyabilirsiniz.

Damar sertliği (ateroskleroz), atardamar içinde plakbirikmesi nedeniyle damarların daralması ve sertleşmesi ile meydana gelen birhastalıktır. Halk arasında damar kireçlenmesi olarak adlandırılan bu hastalık,vücudun etrafındaki kan akışını bozarak ciddi sorunlara neden olabilir. İleridüzey tıkanıklıklarda beyin, kalp, böbrek gibi hayati organlarda kalıcı hasarlarınoluşmasına sebebiyet verebilir. Bu sağlık sorunu yavaş ilerler ve uzun süre belirtivermeyebilir. Az bir efor sarf etmenizden sonra  göğüs ağrısı yaşıyorsanız, yürüdükten sonrabacaklarınızda ağrı hissediyorsanız veya ailenizde erken yaşta kalp krizi vefelç geçiren birey varsa damar sertliği risk grubunda olabilirsiniz. Sigara, yüksekkolestrol ve şeker hastalığı gibi faktörler de hastalık riskini arttırabilir. Damarsertliği tedavisi olan bir hastalıktır. Bazı yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenliilaç tedavisiyle hastalar günlük yaşamlarına devam edebilmektedirler. Ancakbazı riskli vakalarda cerrahi müdahale de gerekebilir.

Atardamar duvarı birkaç tabakadan meydana gelir. Bu tabakalardan en içte olanı endotel (iç tabaka) olarak tanımlanır. Düzgün ve devamlı bir yapıya sahiptir. Damar sertliği bu tabaka hasar gördüğünde başlar. Damar duvarında hasar meydana gelince bazı beyaz kan hücreleri aktifleşir ve atardamar duvarının içine doğru hareket eder. İç tabaka içinde bu hücreler daha çok kolesterol ve yağlı materyalden oluşan köpüklü hücrelere dönüşürler.

Zamanla orta tabakada bulunan düz kas hücreleri de iç tabakanın içine doğru yönelir ve orada birikirler. Ayrıca hücre ve kalsiyum artıkları, kolesterol kristalleri de iç tabakada birikirler. Bu yağ yüklü hücreler, düz kas hücreleri ve diğer materyallerden oluşan düzensiz birikim “aterosklerotik plak” olarak tanımlanır.

Damar Sertliğinin Nedenleri

• Ailede erken damar sertliği gelişen kişiler olması(genetik)

• İleri yaş

• Erkek olmak

• Sigara kullanımı

• Kandaki yüksek kolesterol seviyesi

• Hipertansiyon (Yüksek kan basıncı)

• Diyabet (Şeker hastalığı)

• Obezite (Şişmanlık)

• Hareketsiz yaşam şekli

• Yeterli meyve ve sebze tüketmeme

• Aşırı miktarda alkol tüketimi

Damar Sertliği (Ateroskleroz) Belirtileri

Bu sağlık sorunu çocukluk çağında başlar. Çoğu zaman plakparçalanmadan veya kan akışını tamamen tıkamadan herhangi bir belirtiye nedenolmaz. Hastalığın belirtileri etkilenen damara göre değişir.

Karotis Damar Sertliği Belirtileri

• Felç

• Güçsüzlük

• Baş ağrısı

• Yüz felci

• Konuşma güçlüğü

• Dengesizlik

• Görme kaybı

• Baş dönmesi

Kalp Damar (koroner damarları) Sertliği Belirtileri

• Kalp krizi

• Göğüs ağrısı

• Fenalaşma hissi

• Terleme

• Kusma

• Aşırı panik

• Öksürük

Böbrek Damarı (renal damar) Sertliği Belirtileri

• Ellerde ve ayaklarda şişlik

• Yüksek tansiyon

• İştah kaybı

• Böbrek yetmezliği

Kol ve Bacak Damarları (periferik damar) Sertliği Belirtileri

• Kol ve bacaklarda güçsüzlük

• Hareket esnasında ağrı

• Kol ve bacaklarda ısı kaybı, soğukluk

• Parmaklarda morarma ve yaralar

Damar Sertliği Teşhisi

Tıbbi öykü

Sigara içen, aşırı kilosu olan, yüksek tansiyonu veya şeker hastalığı olan kişilerde damar sertleşmesi riski daha yüksektir. Doğru teşhisin koulabilmesi için kişilerin ne kadar sigara içtiği ya da ailede görülen kalp hastalıklarıyla ilgili doktora doğru bilgi vermesi çok önemlidir. Damar sertliğinden şüphe edilmesi halinde doktor diğer tanı yöntemlerine başvuracaktır.

Fizik muayene

• Hastanın ilk olarak tansiyonu ölçülür ve boy ve kilosuna bakılarak vücut kitle indeksi belirlenir. Yüksek tansiyon problemi olan ve vücut kitle indeksi yüksek olan hastalarda damar sertliği gelişme riski daha yüksektir.

• Doktor hastanın belirttiği şikayetlere göre şüphelendiği atardamarları steteskop aracılığıyla dinler. Böylelikle bozulmuş kan akışına bağlı oluşan “üfürüm” duyulabilir. Bu sesin duyulması ile plağın kan akışını tıkadığı düşünülür. Damarların muayene edilmesi esnasında çok zayıf nabız alınabilir. Bazı durumlarda ise algılanabilir bir nabız olmayabilir. Bu gibi durumlarda görüntüleme yöntemlerine başvurulur.

• Kan akışının kısıtlandığı yerlerde iyileşmeyen yaralar varsa bu yaralar damar sertliği açısından da değerlendirilir.

Kan testleri

Kandaki şeker ve kolesterol seviyeleri ölçülür. Eğer kolesterol ve şeker seviyeleri yüksekse bu damar tıkanıklığı gelişme riskinin yüksek olduğunu gösterir. Eğer kişinin doktor başvurusu sırasında kalp damarları etkilenmesini gösteren şikayetleri varsa kanda kalp enzim ve hormon düzeyleri kontrol edilir.

Görüntüleme testleri

Elektrokardiyogram(EKG): Kalp grafisi olarak da bilinen bu yöntemde kalp damarlarıgörüntülenir. Teşhisin kesin olarak koyulmasında yeterli değildir.

Ultrason: Ultrason yöntemi ile atardamarlardaki kan akım hızı ve kan basıncı değerlendirilir.

Bilgisayarlı tomografi: Daralan ve sertleşen damarın tespit edilmesi ve görüntü alınmasında kullanılır.

Göğüs röntgeni: Göğüs röntgeni yönteminde göğsün içindeki, kalp, akciğer ve kan damarları gibi organ ve yapıların resimleri çekilerek kalp yetmezliği belirtileri ortaya çıkarılabilir.

Ayak bileği brakiyal indeksi: Bu test sırasında kanın ne kadar iyi aktığını görmek için ayak bileğindeki kan basıncı ile koldaki kan basıncı karşılaştırılır.

Stres testi: Bu test, kalbin fiziksel aktivite sırasında ne kadar iyi çalıştığına dair bilgi toplamak amacıyla kullanılır. Kişi bir koşu bandı üzerinde tempolu şekilde yürürken ya da egzersiz bisikleti sürerken kalp ritmi, tansiyonu ve solunumu izlenir.

Anjiyografi: Anjiyografi yönteminde atardamarların iç kısmını görüntülemek için boya ve özel x ışınları kullanılır. Kateter adı verilen ince ve esnek şekildeki tüp koldaki, kasıktaki veya boyundaki bir kan damarı içine yerleştirilir. Röntgenle bakıldığında görülebilen boya, kateterden arterlere enjekte edilir. Doktor bu yöntemle damarlardaki kan akışını izleyebilir. Bu test plağın arterleri bloke edip etmediğini ve boyutunu da gösterebilir.

Damar Sertliği Tedavisi

Damar sertliğinin tedavisi ilk olarak bu hastalığınvarlığını kabul ederek ve önemini kavrayarak başlar. Çünkü tedaviye uyum herhastalıkta olduğu gibi damar sertliğinde de (aterosklerozda) önemlidir. Hastalığıgeri döndürebilecek kesin bir tedavi yöntemi yoktur. Tedavinin amacı hastalığınilerlemesini önlemektir. Damar sertliği tedavisinde uygulanan başlıca yöntemlerşunlardır;

Ameliyat ile tedavi

İleri derece damar tıkanıklıklarında veya kalp krizi, felç geçiren kişilerde ameliyat etkili bir tedavi yöntemi olarak kullanılabilir. Ameliyat kararı hastanın genel durumu ve aciliyetine göre alınır.

Kalp anjiyosu: Kalp anjiyosu işlemiyle tıkanıklığın derecesi ölçülür ve belirli kriterleri karşılayanlarda stent takılabilir.

Bypass ameliyatı: Kalp anjiyosu ile tedavi edilemeyen vakalarda bypass ameliyatı yapılır. Hasta için son derece riskli fakat bir o kadar da faydalı bir yöntemdir.

Karotis endarterektomi ameliyatı: Şah damarı (karotis) tıkanıklıklarında gerekli olduğu durumlarda bu damara müdahale edilir. Gerekli görülmesi halinde karotis damarı içine stent takılabilir. Ayrıca damarın içinin temizlenmesi işlemi yapılabilir.

Damar Sertliği Bitkisel Tedavi

Öncelikle herhangi bir bitkisel tedaviye başlamadan önce dahaciddi sorunlara yol açmaması nedeniyle mutlaka doktor önerisi alınmalıdır. Eğerbitkisel tedaviye başlanmak istenirse mutlaka doktor kontrolünde başlanmalıdır.Bazı bitkisel tedavilerin içerikleri özellikle kolesterol düşürücü ilaçlarınetkisini değiştirebilir ve zararlı yan etkilere yol açabilir.

Bitkisel tedavilerin temel noktası kolesterolü ve yüksek tansiyonu düşürerek damar sertliğine olumlu yönde etki etme şeklindedir. Öncelikle doymuş yağ asitleri içeren besinlerden tüketilmemelidir. Zeytinyağı, fındık, ceviz, avakado ve balık yağı gibi besinler kolesterolü düşürerek damar sertliğinin daha kötüye gitmesini engelleyebilir. Ayrıca geleneksel Çin tıbbında daha fazla olarak kullanılan onlarca yiyecek ve içeceğin bu sağlık sorununu engellediği, damarları tamamen açtığı gibi kesin ifadeler kullanılsa da yapılan araştırmalar da bu durumun halen kanıtlanamadığı bilinmektedir.

Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir