Boğmaca Hastalığı Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

73
Bu makeleyi Ortalama 6 dakikada okuyabilirsiniz.

Boğmaca Nedir?

Boğmaca (whooping cough) akut ve son derece bulaşıcı olanbir enfeksiyon hastalığıdır. Aşı takviminde yer almasına rağmen son yıllardagiderek önem kazanan ve son derece ciddi bir hastalıktır. Yoğun öksürüklekendini gösteren ve bakterilerin neden olduğu bu hastalık, aşı vurulmamışçocukların %85’inde görülmektedir. Tüm solunum yollarını tutarak iltihaplanmayasebep olan boğmacanın en bilinen belirtisi öksürük nöbetleridir. Art arda gelenöksürük esnasında hasta nefes almakta güçlük çeker ve ötmeyi andıran hırıltılıbir ses çıkarır.

Yeni doğmuş bebekler ve süt çocuklarında önemli mortalite (ölüm oranı) sebepleri arasındadır. Boğmaca bakterisinin yaşam sürebildiği tek yer insan vücududur. Bu nedenle sadece insandan insana bulaşır. Dünya genelinde 2-6 yaş arasında çocuklarda görüldüğü tespit edilse de, ABD’de yapılan bir araştırma yetişkinlerde de boğmacaya sık rastlandığını ortaya koymaktadır.

Boğmaca hastalığı; kataral, paroksismal ve konvalesan olmak üzere üç dönemde ele alınır. Bu dönemlerin belirtileri kendi arasında değişkenlik gösterebildiği gibi hastadan hastaya göre de farklı olabilir. Uzmanlar, ebeveynleri çocuklarında gördükleri öksürüğü önemsemeleri konusunda uyarıyor. Öksürük basit bir sorunmuş gibi görünse de, bunun şekli ve süresi asıl hastalığın teşhisinin konması açısından çok önemlidir. Ayrıca, boğmacanın 1 yaş altı çocuklarda ölümcül seyredebilen bir hastalık olduğunun da unutulmaması gerekir.

Boğmaca Hastalığının Nedenleri

Hastalığa Bordetella pertussis denilen bir bakteri nedenolmaktadır. Bu bakteriye ayrıca Haemophilus pertussis adı da verilmektedir.Solunum yolları ve bronşlarda rahatlıkla üreyebilen bu bakteri, dış faktörlereçok dayanıklı değildir. Hastalığa yakalanan kişilerin konuşması veya öksürmesiesnasında, havaya saçılan tükürük damlacıkları ile sağlıklı insanların vücudunageçebilir. Boğmaca basılı yumurta şeklindedir ve soluk borusunu ya da gırtlağıtutar.

Bu bölgede kendine yaşam alanı bulan bakteri gırtlak mukozasının zedelenmesine yol açar. Zedelenen mukoza ilerleyen zamanlarda mukus ve iltihap oluşturur. Ortaya çıkan toksin madde ise bronş dallarından sinir uçlarına kadar yayılıp, nefes almayı neredeyse imkansız hale getiren öksürük nöbetlerinin oluşmasına sebep olmaktadır.

Boğmaca Hastalığının Belirtileri

Boğmaca yaklaşık 2-3 ay sürebilen bir hastalıktır. Bulaşıcıhastalıklar grubunda yer alan bu hastalık genellikle ilk olarak öksürüklebelirti verir. Hastalık ortaya çıktıktan sonraki ilk 20 gün bulaşıcı özelliğitaşımaktadır. Belirtiler hastanın bünyesi ve hastalığın dönemlerine görefarklılık gösterir.

İlk günlerde genellikle soğuk algınlığına benzer; öksürük, aksırma, burun tıkanıklığı ve akıntısı, hafif ateş gibi belirtiler görülür. Bundan sonra paroksismal adı verilen dönem başlar ve 1,5 ay kadar devam eder. Öksürüğün şiddeti bu dönemde artmaktadır. Öyle ki, hasta aralıksız olarak 20 defa çok sert ve yoğun süren öksürük krizleri yaşar. Öksürük nöbetlerinin ardından oksijensiz kalan vücut derin nefes almaya başlar. Bu kez de balgam çıkarma, kusma, morarma ve bulantı gibi durumlar ortaya çıkar. Bu semptomların dışında hastalarda burun kanaması, kanlı balgam gelmesi ve sinir sistemi bozuklukları da görülebilir.

Hastalığın son evresi olan konvalesan dönem iyileşme sürecidir. Öksürük bu dönemde de sürmektedir, ancak eski etkinliği görülmez. İyileşme döneminde hasta çok dikkatli olmalı ve yeni bir solunum yolu hastalığına yakalanmamalıdır.

Boğmaca Hangi Hastalıklara Yol Açar?

Boğmaca beraberinde birçok önemli sağlık sorununu da getirebilmektedir. Hepsi solunum yolları sorunları olduğu için aslında hayati önemi ve riski hemen hemen aynıdır. Boğmacanın sebep olduğu sağlık sorunları arasında en önemlisi zatürredir. Zatürre; akciğerlerde meydana gelen iltihaplanma ile ortaya çıkar ve enfeksiyona bağlı ölümlerde ilk sırada yer almaktadır.

Boğmaca ile paralel gelişen bir diğer hastalık amfizemidir. Amfizem, akciğerlerdeki dokunun, hava yollarının anormal ve kalıcı bir şekilde genişlemesi ile karakterize olan kronik solunum yolu hastalığıdır. Komplikasyonları arasında yer alan bir diğer sorun kalpte özellikle sağ karıncıkta genişleme olmasıdır. Bu da bağlantılı olarak akciğerde kan basıncının yükselmesine ve organda büyüme olmasına neden olur.

Bunların dışında; orta kulak iltihabı, lenf dolaşımında bozukluk, göz kapaklarında ödem, sinir sistemi harabiyeti, öksürük sebebiyle zorlanmaya bağlı göbek fıtığı ve makat bölgesinde sarkma olması da boğmaca hastalığı ile ortaya çıkan diğer sağlık sorunlarıdır.

Boğmacadan Korunmanın Yolları

Diğer tüm bulaşıcı hastalıklarda olduğu gibi boğmaca olanhastayla yakın temastan kaçınılmalıdır. Özellikle hastalığın ortaya çıktığı ilk1 aylık dönemde, hastayla aynı odada bulunmamak, ortak eşyaları kullanmamakbüyük ölçüde hastalıktan korunma sağlayacaktır. Ancak asıl korunma yöntemielbette boğmaca aşısıdır. Boğmaca aşısı olanlar veya hastalığı bir kez geçirmişkişiler, bağışıklık kazanmaları nedeniyle bir daha aynı hastalığayakalanmazlar.

Boğmaca Aşısı Ne Zaman Yapılır?

Boğmaca aşısı farklı aşıların bir araya getirilmesi ile uygulanankarma bir aşıdır. Böylelikle hem hastanın hem de ondan doğacak olan çocuklarındiğer bazı hastalıklara karşı da korunma kazanması sağlanır. Genellikle; difteri,tetanoz, hepatit B, çocuk ve haemophilus influenzae tip B hastalıklarının aşısıile birlikte uygulanır.

Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği aşı takvimine göre; bu 5’li karma aşının; ilk üç dozu 2, 4 ve 6 aylıkken uygulanır. Aynı grubun dördüncü dozu ise pekiştirme amacıyla 18 aylıkken de yapılmaktadır. Diğer aşıların kombinasyonu şeklinde de uygulandığı için tam olarak doz sayısını ve zamanını, bağlı bulunduğunuz aile hekimliğinden öğrenebilirsiniz.

Boğmaca, difteri ve tetanozdan oluşmuş bir üçlü aşı karması ise ilkokul birinci sınıftaki tüm çocuklara uygulanmaktadır. Uygulanan bu aşılar; bebekleri, çocukları, ergenleri ve yetişkinleri boğmaca hastalığından büyük oranda korur. Aşının bazı yan etkileri de bulunmaktadır. Bu yan etkiler arasında; hafif ateş, baş ağrısı, yorgunluk, bulantı, kusma, mide ağrısı, kas ve eklemlerde ağrı, aşının yapıldığı yerde kızarıklık ve şişme yer almaktadır. Bunlar endişe edilmemesi gereken ve birçok kişide meydana gelen yan etkilerdir. Ancak bazı durumlarda bu yan etkilerin şiddeti artabilir. Aşı yapılan kolda ağrı şiddetleniyorsa, ateş çok fazla yükselirse ve şiddetli alerjik reaksiyonlar meydana gelirse vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna gidilmelidir.

Boğmaca aşısı uygulanan kişiler arasında yapılan araştırmada, 250 kişiden birinde çok yüksek ateşin oluştuğu gözlemlenmiştir. Yetişkin bireylerin %50’sinde ise geçici sinir sistemi problemleri ortaya çıkmaktadır. Bu vakalarda davranış değişikliği, boğuk ses, kurdeşen benzeri deri döküntüleri, kalp atışının çok hızlı olması, nefes alma güçlüğü ve zayıflık da nadiren görülen yan etkiler arasında yer almaktadır.

Boğmacanın Tedavisi

Bu hastalığın tedavi sürecine antibiyotik ilaçlara başlanır.Fakat son yıllarda yapılan klinik araştırmaları, antibiyotiğin hastalığa sebepolan bakteriler üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığını ortaya koymuştur.Sadece antibiyotik ilaç kullanmaya başlandıktan sonra, hastalığı bulaştırmaoranında düşüş olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında küçük çocuklardaantibiyotiklerin yan etkileri olduğu da bilinmelidir. Fakat tüm buolumsuzluklara ve zararlarına rağmen, hastalığın tedavisinde en etkili yol yineantibiyotik ilaçlardır.

Küçük çocuklarda antibiyotiğin yanında bronş mukozasını tedavi edici, şiddetli öksürüğü geçirici ve sinir sistemini yatıştırıcı ilaçlar reçete edilebilir. Uzmanlar özellikle çocukluk döneminde geçirilen boğmacanın ruhsal bozukluklara yol açtığını belirtiyor. Çünkü arkadaşlarıyla oynamak isteyen çocuk, gelen öksürük nöbetleri ve bunu takip eden kusma durumlarına maruz kalması nedeniyle hem bedenen hem de sinirsel olarak yıpranmaktadır. Tedavi süresince arkadaşlarından uzak kalmak da ruhsal gerginlik yaratacağından, uzmanlar boğmaca olan çocukların oldukça sorunlu bir tedavi süreci geçirdiğini belirtiyor.

Hastalara; temiz havada sık sık fakat kısa mesafeli yürüyüşler yapılması, süt, et, sebze ve meyve gibi bol vitaminli besinlerin tüketilmesi, hijyen açısından temiz ortamlarda bulunulması ve öksürük nöbetleri esnasında oturur vaziyette durulması gibi durumlar da doktorların yaptığı öneriler arasında yer almaktadır.

Bu İçeriğe Kaç Puan Verirsiniz ?
[0 Kişi Oyladı Toplam Puanı: 0]
Yorumları Görüntüle

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir